De darm-brein-as: zo praten buik en brein

Vervang “ik ben verdrietig” eens door “ik voel me verdrietig”. Zeg niet steeds “ik zou moeten” tegen jezelf. En wees niet je eigen pestkop. Hoe je tegen jezelf praat, voel je namelijk ook in je buik: je spant je buikspieren aan, je ademhaling verandert en je darmen gaan anders werken.

Hoe zit die relatie tussen je darmen en je brein eigenlijk? Dat lees je in deze blog, met 5 stappen die je zelf kunt zetten.

Je darmen, je tweede brein

Als je spijsverteringsklachten hebt, heb je misschien ook last van hersenmist, vermoeidheid, angst of een sombere stemming. Dat is geen toeval. Je darmen en je hersenen staan voortdurend met elkaar in contact. Die verbinding heet de darm-brein-as. Wetenschappers doen er nog volop onderzoek naar, maar er is al veel bekend.

Worstel je met spijsverteringsklachten, hersenmist of angst? Dan hoop ik dat deze uitleg en de stappen hieronder je verder helpen.

Hoe communiceren je darmen en je hersenen?

Je darmen en je hersenen praten in twee richtingen met elkaar, via je zenuwstelsel, je hormonen en je immuunsysteem. Dit zijn de vijf belangrijkste routes.

1. De nervus vagus

De nervus vagus is de langste hersenzenuw. Hij vervoert signalen in beide richtingen: je darmen sturen informatie naar je hersenen, en je hersenen sturen signalen die je darmwerking beïnvloeden.

2. Het enterisch zenuwstelsel

Dit is het ‘tweede brein’ zelf: een netwerk van honderden miljoenen zenuwcellen in de wand van je maag en darmen. Het regelt veel van je spijsvertering zelfstandig, maar staat ook in contact met je hersenen.

3. Hormonen

Je darmen maken hormonen die als boodschappers werken. Het grootste deel van de serotonine in je lichaam wordt in je darmen gemaakt. Andere darmhormonen, zoals ghreline en peptide YY, beïnvloeden je eetlust.

4. Je immuunsysteem

Een groot deel van je immuunsysteem zit in je darmen. Ontstekingen in je darmen kunnen invloed hebben op je hersenen. Onderzoek brengt darmontstekingen onder andere in verband met somberheid en angst.

5. Je darmbacteriën

In je darmen leven miljarden bacteriën, samen je darmflora of microbioom genoemd. Ze maken stoffen aan die in je bloed terechtkomen en die invloed kunnen hebben op je hersenen.

Wat als die communicatie verstoord raakt?

Onderzoek brengt een verstoorde darm-brein-as in verband met onder andere:

• Darmklachten, zoals het prikkelbaredarmsyndroom (PDS): buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping.
• Psychische klachten, zoals angst en somberheid.
• Veranderingen in eetlust en eetgedrag.
• Concentratie- en geheugenproblemen.

Belangrijk om te weten: veel van dit onderzoek laat verbanden zien, maar nog niet altijd wat oorzaak en gevolg is. Heb je aanhoudende darmklachten? Laat dan altijd eerst je huisarts meekijken.

Energie en je cellen

Je darmen en je hersenen gebruiken allebei veel energie. Die energie wordt in je cellen gemaakt door mitochondriën, de energiecentrales van je cellen.

Hoe goed die energiecentrales werken, hangt onder andere af van voeding, beweging, slaap, ademhaling en stress. Dat maakt ze een logische plek om te beginnen als je je darmen en je hoofd wilt ondersteunen.

In mijn praktijk gebruik ik daarnaast soms bioresonantie als hulpmiddel om samen met jou naar je leefstijl te kijken. Dat is geen medisch onderzoek en de werking ervan is wetenschappelijk niet aangetoond. Meer daarover lees je bij mijn werkwijze.

5 stappen die je zelf kunt zetten

1. Eet gevarieerd

Eet gevarieerd en zoveel mogelijk onbewerkt, afgestemd op wat jouw lichaam goed verdraagt. Vezelrijke groenten, fruit, peulvruchten en volkoren producten zijn voeding voor je darmbacteriën. Gefermenteerde producten zoals yoghurt, kefir en zuurkool kunnen je darmflora ondersteunen. Wil je je voeding flink aanpassen, of heb je darmklachten? Een diëtist kan je helpen.

2. Beweeg regelmatig

Bewegen is goed voor je darmen, je hersenen en je energiehuishouding. Lichaamsbeweging wordt in verband gebracht met een betere concentratie, minder ontstekingen en een gevarieerdere darmflora. Wandel stevig door de natuur, fiets, zwem, of doe aan yoga.

3. Pak je stress aan

Als je je angstig of overweldigd voelt, sturen je hersenen signalen naar je darmen. Dat merk je aan een opgeblazen gevoel, krampen of diarree. Ontspanningstechnieken zoals meditatie, ademhalingsoefeningen en yoga kunnen helpen.

EFT is een mooie manier om specifieke, steeds terugkerende stressmomenten en oude nare ervaringen te behandelen. Lees hier meer over EFT, of lees hoe je zelf een ronde tapt.

4. Slaap goed

Goede slaap is essentieel voor je hersenen, je hormoonbalans en je darmen. Houd een vast slaapritme aan, zorg voor een rustige slaapkamer en neem de tijd om te ontspannen voordat je naar bed gaat.

5. Adem rustig

Je ademhaling is een directe ingang naar je zenuwstelsel. Rustig en laag ademen, met een iets langere uitademing, helpt je lichaam om uit de ‘aan’-stand te komen, en dat merkt je buik ook.

Iedereen is anders

Wat voor de een werkt, hoeft voor de ander niet te werken. Heb je vaak buikpijn of een opgeblazen gevoel? Lees dan ook Opgeblazen buik en buikpijn door stress, of kijk op de pagina klachten zonder duidelijke oorzaak.